حكمران خراسان بود ، « 1 » و چون در عصر عباسيان ، پوست نازك براى نوشتن مراسلات و سجلات دفاتر رسمى كمياب شد ، فضل بن يحيى برمكى كه اين صنعت را در خراسان ديده بود امر داد تا صنعت‌گران كاغذ را با كارخانهاى ايشان به بغداد و شام انتقال دادند و بقول مقريزى جعفر برمكى كاغذ را بجاى پوست در دواوين حكومتى استعمال كرد ، و اين صنعت كاغذ شام از راه اندلس به اروپا نفوذ كرد ، و آن را به همين نام CHARTA DAMASCENA خواندند ، « 2 » و كاغذ كه اختراع مردم چين بود ، از راه سمرقند و خراسان به بغداد رسيد ، و در ممالك اسلامى رواج يافت ، « 3 » و كارخانهاى كاغذسازى تا قرن چهارم هجرى هم در خراسان بود ، چنانچه جوزجانى در شرح سمرقند گويد : « و از وى كاغذ خيزد ، كه بهمهء جهان ببرند . » « 4 » ابن حوقل كاغذ ساخت ماوراء النهر را در جودت و كثرت بىنظير داند « 5 » ، كه كاغذ سمرقندى را همواره بساير اقطار مىبردند « 6 » شرف الزمان طاهر مروزى در حدود 514 ه 1120 م مينويسد : كه در زمان قديم سمرقند را با چين رابطه بود ، چون مسلمانان آن را فتح كردند ، آثار صنعت كاغذ - سازى بسيار خوب از چينيان در انجا ماند ، كه يك روى كاغذ سپيد ، و روى ديگرش زرد باشد . « 7 » بقول گوستاولوبون : چينيان از پيلهء ابريشم در زمان قديم كاغذى را ساخته بودند ، و در اوايل سنين هجرى اختراع مذكور از چين بسمرقند آمده بود ، چون اعراب

--> ( 1 ) - همين كتاب ( 2 ) - تاريخ تمدن اسلامى 1 / 200 ( 3 ) - كتاب الهند 133 و تاريخ فرهنگ از دو كتور عيسى صديق 407 و تاريخ عرب ازهتى 86 ( 4 ) - حدود العالم 66 ( 5 ) - صورة الارض 465 ( 6 ) - كتاب البلدان ابن فقيه 251 ( 7 ) - طبايع الحيوان 6 و 10